اختلالات فکی و گیجگاهی

اختلالات گیجگاهی- فکی چیست؟

اختلالات گیجگاهی- فکی به گروهی از اختلالات گفته می شود که توسط نشانه ها و علائم خاصی تشخیص داده می شوند ؛

این علائم شامل:

درد در مفصل گیجگاهی- فکی (TMJ)

درد در عضلات جونده

ایجاد صدا هنگام حرکت دادن مفصل گیجگاهی – فکی

و کاهش محدوده حرکتی استخوان فکی (mandibular bone) می باشد.(۱)

در واقع TMD یک اصطلاح کلی است که شامل تعدادی از مشکلات درگیر کننده عضلات جونده ، مفصل TMJ و ساختارهای وابسته به آن ها می باشد.(۲)

وزوز چیست؟

وزوز درک صدایی است که منبع خارجی برای آن وجود ندارد.

ممکن است وزوز علامت اختلالات نورولوژیکی همچون تومور اکوستیک ، مالتیپل اسکلروزیس و یا تغییر در فشار خون و اختلالات گیجگاهی- فکی باشد.

براساس قابل قبول ترین تئوری موجود در ارتباط با وزوز ، به نظر می رسد وزوز ، به دلیل وجود ناهنجاری در یک یا چند جزء از اجزای لوله عصبی سازنده سیستم شنوایی، اتفاق می افتد.(۳)

مطالعات نشان می دهد ، برخی از بیماران مبتلا به TMD از وزوز شکایت می کنند

علاوه بر این علائم ، TMD ممکن است عامل خطری برای ایجاد وزوز محسوب شود.(۱)

مشخصات وزوز و میزان اثربخشی روش های درمانی ، ارتباط بین وزوز و  TMD را تأیید می کند.(۳)

براساس مطالعه ای که در سال ۲۰۱۴ ، در کشور آلمان انجام شد ، در همه بیماران مبتلا به اختلالات گیجگاهی – فکی یکطرفه و وزوز یکطرفه هردو علامت در یک سمت مشاهده شد ؛

همچنین بهبود وزوز پس از انجام روش های درمانی دندانپزشکی ، خود دلیلی بر وجود ارتباط بین وزوز و TMD می باشد.(۴)

ارتباط بین علت شناسی وزوز و TMD هنوز ناشناخته است ؛

اما تئوری ها و فرضیات مختلفی مبتنی بر وجود ارتباط بین وزوز و TMD وجود دارد.(۳)

 از میان آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

  • ۱) به اعتقاد برخی از نویسندگان، ارتباطات نوروآناتومیکی بین ورودی های عصبی سیستم تری ژمینال و هسته حلزونی پشتی (DCN) ، با شروع وزوز مرتبط می باشد.(۳)                                    براساس یکی از محتمل ترین فرضیات موجود ، در سطوح بسیار پایین سیستم اعصاب مرکزی ، اتصالاتی بین سیستم شنوایی و سیستم تری ژمینال وجود دارد.                                               سلول های کوچک گانگلیون تری ژمینال پیام های تحریکی به آکسون های موجود  در پایانه های هسته حلزونی(CN) ارسال می کند.                                                                         براساس این تعاملات ، ممکن است هسته های cuneate و gracile تحریکات دردناک تولید شده در مسیر سوماتوسنسوری را به سمت مراکز بالاتر و کورتکس شنوایی هدایت کنند ،                       که این امر به نوبه خود باعث تفسیر این تحریکات به عنوان وزوز می شود.(۲)
  • منشأ این تحریکات دردناک سوماتوسنوری از صورت ، TMJ (از طریق عصب trigeminal و spinal trigeminal tract) و گردن ( از طریق ریشه پشتی C2) می باشد و فعالیت هسته حلزونی (CN) را افزایش می دهد.(۱)

 

  • ۲) فرضیه دیگری که در این رابطه مطرح می شود به descending modulatory pathways اشاره دارد. این مسیرهای نزولی سیستم تعدیل گری را تشکیل می دهند که در تسکین و پردازش مرکزی درد سهیم است. شواهد نشان می دهد که این سیستم در حفظ دردهای مزمن نقش مهمی ایفا می کند.  ایمپالس های سوماتوسنسوری که بر اثر ابتلا به TMD به طور مداوم تولید می شوند منجر به اختلال عملکرد در مسیرهای نزولی می شوند ؛ در نتیجه ورود ایمپالس های سیستم سوماتوسنسوری به هسته های حلزونی افزایش می یابد که به نوبه خود باعث تثبیت تغییرات پلاستیسیته در سیستم شنوایی می شود ، بنابراین در مزمن شدن وزوز نقش دارد.(۲)
  • تئوری neuromuscular بر پایه منشأ جنینی مشترک برخی ساختارهاست ؛ برای مثال عضلات صورت ، عضلات جونده و گوش میانی که از علل ایجاد وزوز محسوب می شوند ، منشأ جنینی یکسانی دارند. در این میان چند ساختار آناتومیکی وجود دارد که TMJ را به گوش میانی متصل می کند و بنابراین درد مزمن در این اعضا به طور یکسان اتفاق می افتد. به عبارت دیگر این تئوری بیانگر ارتباط بین وزوز ، cranio-cervical dysfunction و mandibular dysfunction می باشد و معتقد است رباط کوچکی سر استخوانچه چکشی را به قسمت های فوقانی و خلفی- داخلی کپسول و دیسک مفصلی TMJ متصل می کند.
  • بر اساس تئوری آناتومیکی به دلیل مجاورت عصب مندیبولار و کپسول TMJ ، تحریک یا فشاری که عصب مندیبل را تحت تأثیر قرار دهد ، می تواند علائمی مشابه با عصبِ trigeminal ایجاد کند و حتی در سرتاسر مناطق دهانی- صورتی (orofacial) گسترش یابد. این علائم ممکن است در افراد مستعد به صورت مزمن مشاهده شود.(۳)

نتیجه گیری

براساس مطالعات صورت گرفته می توان نتیجه گرفت ، موارد بسیار زیادی باعث بروز وزوز می شوند ، این در حالی است که بسیاری از دلایل بروز وزوز همچنان ناشناخته است. بنابراین ممکن است TMD نیز همانند کم شنوایی حلزونی ، انتقالی ، کم شنوایی ایجاد شده براثر نویز ، عوارض دارودرمانی ، پاتولوژی های عصب شنوایی (مثل اکوستیک نوروما) و بیماری های cerebrovascular ، باعث ایجاد وزوز شود.(۴)

 

 

منابع

 

  1. Fernandes G, Goncalves DAdG, Siqueira JTTd, Camparis CM. Painful temporomandibular disorders, self reported tinnitus, and depression are highly associated. Arquivos de neuro-psiquiatria. 2013;71(12):943-7.
  2. Fernandes G, Siqueira JTTd, Gonçalves DAdG, Camparis CM. Association between painful temporomandibular disorders, sleep bruxism and tinnitus. Brazilian oral research. 2014;28(1):1-7.
  3. Attanasio G, Leonardi A, Arangio P, Minni A, Covelli E, Pucci R, et al. Tinnitus in patients with temporo-mandibular joint disorder: Proposal for a new treatment protocol. Journal of Cranio-Maxillofacial Surgery. 2015;43(5):724-7.
  4. Buergers R, Kleinjung T, Behr M, Vielsmeier V. Is there a link between tinnitus and temporomandibular disorders? The Journal of prosthetic dentistry. 2014;111(3):222-7.

 

330